Make your own free website on Tripod.com

บันทึกมัคคุเทศก์

พนาวราวรรต

ด้วยรักและผูกพัน?

เพื่อนๆของผมหลายต่อหลายคนที่พลัดหลงเข้ามาอยู่ในวังวนแห่งอาชีพมัคคุเทศก์ บอกผมว่าไม่เคยตั้งเป้าหมายในชีวิตมาก่อนเลยว่าจะมาทำอาชีพนี้ สืบไปสืบมาล้วนแล้วแต่จัดพลัดจับผลูเข้ามาทำงานนี้เสียเป็นส่วนใหญ่ มีน้อยรายมากที่ยืนยันว่าตั้งใจที่จะมาเป็นไกด์อาชีพ และยิ่งน้อยลงไปอีกที่บอกว่ารักในงานบริการนี้มาแต่เดิม

เมื่อถามว่าถ้าไม่ได้รักงานนี้ที่สุดแล้วทำไมถึงยังไม่ขยับขยายไปทำอย่างอื่นเสียที่ คนที่ถูกถามก็มักจะจนคำตอบ ซักมากเข้าก็อ้อมแอ้มว่าทำงานนี้มานานจนชิน ไม่รู้ว่าจะไปเริ่มงานอื่นตรงไหน มีเหมือนกันที่พยายามจะเปลี่ยนไปจับงานด้านอื่น แต่ร้อยทั้งร้อยก็อดหวนกลับมาตายรังไม่ได้ คนที่โผงผางหน่อยในกลุ่มนี้พูดออกมาประโยคหนึ่งว่า จะหางานที่ได้เงินง่ายและรวดเร็วแบบนี้ได้ที่ไหน แม้จะเหนื่อยหน่อยแต่ก็มีสิทธิคุ้มเหนื่อยมากกว่า

เราคงต้องมาตรวจสอบและวิเคราะห์ดูว่าจริงๆแล้วคนที่เป็นไกด์รักและผูกพันในงานของพวกเขามากน้อยกว่าผลประโยชน์ที่ได้แค่ไหน

เมื่อมองลักษณะของการท่องเที่ยว สิ่งที่เห็นชัดก็คือมันเป็นแฟชั่นหรือความนิยมที่มีขึ้นมีลงเป็นพักๆ ตามแต่กระแสทางด้านเศรษฐกิจและความกินดีอยู่ดีในแต่ละยุคจะอำนวย ช่วงที่เศรษฐกิจดี หุ้นขึ้น เศรษฐีใหม่เยอะ ความต้องการจะเดินทางเพื่อเปิดหูเปิดตาและพักผ่อนรวมถึงจับจ่ายใช้สอยก็มีมากตาม เป็นสากล ทั้งนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาบ้านเราหรือคนของเราที่ไปเที่ยวเมืองนอก ล้วนเป็นไปตามกระแสนี้ทั้งสิ้น

ธุรกิจท่องเที่ยวจึงวูบวาบ ขึ้นลง และกะเก็งอะไรถาวรไม่ได้ง่ายนัก เมื่ออะไรฮิตทุกคนก็จะแห่ตามกันไปเป็นพรวน จนเฝือกันไปเสียก่อนเวลาอันควร อย่างเช่นมีเป็นพักๆที่ฝรั่งเศสแห่กันเข้ามาเที่ยวบ้านเราจนแทบจะเดินชนกันตาย พอต่อมาก็เป็นยุคแขกญี่ปุ่น จีน เยอรมัน หรือในปัจจุบันนี้ที่ทัวร์เอาท์บาวนด์กำลังบูมแบบสุดๆ

ปัญหาความผกผันแบบตั้งตัวแทบไม่ติดนี้ ส่งผลให้ลักษณะการจ้างงานบุคลากรที่ลงปฏิบัติงานในพื้นที่ซึ่งในที่นี้หมายถึงไกด์หรือมัคคุเทศก์เป็นการทำสัญญากันแบบหลวมๆ ไม่ผูกมัดกันมากนัก แทบจะไม่มีบริษัทไหนที่มีการจ้างไกด์แบบเป็นลูกจ้างประจำ เพราะไม่อาจกะเก็งว่าจะสามารถรักษาจำนวนลูกค้าได้คงที่ตลอดทุกฤดูท่องเที่ยว หรือฤดูท่องเที่ยวของแขกแต่ละกลุ่มก็สั้นยาวไม่เหมือนกัน ไกด์จึงมักจะรับงานเป็นจ๊อบอย่างที่เรียกกันว่า ฟรีแลนซ์ เสียเป็นส่วนใหญ่ การทำงานไกด์ให้ได้รายได้พอสมควรจึงต้องขึ้นอยู่กับการจัดตารางงานให้ได้ลงตัวในช่วงฤดูทัวร์เข้า

ไกด์หลายคนบอกว่า การทำงานในลักษณะอิสระไม่ขึ้นกับนายอย่างเคร่งครัดแบบนี้แหละที่ทำให้ไม่อยากจะเปลี่ยนไปทำงานอื่น ความอิสระและคล่องตัวของงานไกด์ทำให้ไม่สามารถตัดสินใจกลับไปทำงานออฟฟิซที่จะต้องเข้างานออกงานเป็นเวลา มีวันหยุดวันลาแบบจำกัดตายตัวได้อีก

ถึงแม้งานไกด์เป็นงานที่ค่อนข้างหนัก เพราะต้องรับผิดชอบดูแลและให้ความบันเทิงกับนักท่องเที่ยวซึ่งบางครั้งก็มีปัญหามาให้แก้ไขเป็นประจำ แต่ลักษณะงานที่ฉาบฉวย และไม่มีความผูกพักันแบบลึกซึ้งจริงจัง เมื่อทำไปสักพักก็พอที่จะรู้จังหวะและสามารถสวมใส่อารมณ์และใบหน้าที่เหมาะสมถูกต้องกับสถานการณ์ได้ ถึงแม้นั่นจะไม่ใช่ความรู้สึกที่แท้จริง แต่ในอาชีพบริการ ความอดทนก็เป็นสิ่งสำคัญที่ไกด์ที่ดีพึงมีในอัตราทัดเทียมกับความสามารถทางการแสดง โดยเฉพาะเมื่อคิดได้ว่าความพอใจของลูกค้านี่แหละที่จะนำไปสู่ผลประโยชน์ ที่เมื่อไปไกลตาบริษัทที่ตนไม่ได้ถือเป็นต้นสังกัดอย่างแท้จริง ไกด์บางคนก็นำความอิสระนี้ไปแสวงหาผลประโยชน์จนเกินพอดีไป

ความอิสระที่ไกด์หลายคนรักและถือเป็นสรณะแห่งการทำงานและทำเงิน ในบางครั้งก็กลายเป็นดาบสองคม บางบริษัทแทบจะไม่เคยนับเอามัคคุเทศก์ในบริษัทตนเป็นพนักงานแบบเต็มตัว ไม่มีสวัสดิการเท่าที่จะพึงมีเช่นพนักงานประจำแผนกอื่น งานเลี้ยงหรืองานรื่นเริงในบริษัทบางบริษัทก็ไม่มีการเชิญไกด์เข้าร่วมงาน เรียกได้ว่าผูกพันกันเฉพาะในฐานะผู้จ้างและผู้ถูกจ้างเป็นงานๆไปเท่านั้น

จนแม้แต่ในหมู่ไกด์ด้วยกันเองก็ยังไม่มีการคบหากันอย่างผูกพันลึกซึ้งจนสามารถรวมตัวกันเพื่อต่อรองเงื่อนไขกับบริษัทได้ ต่างคนต่างอยู่ในกลุ่มของตน และถือว่าล้วนแต่เป็นคู่แข่งขันในอันที่จะได้รับงานดีๆมากๆจากบริษัท ส่วนใหญ่จะคำนึงถึงประโยชน์ของตนเป็นสำคํญ ด้วยต่างก็คิดว่างานท่องเที่ยวเป็นงานที่ไม่มีความแน่นอนมั่นคง เมื่อตัวเองกอบโกยได้ก็ต้องฉวยโอกาสไว้ก่อน

ช่างน่าเศร้าที่ในสังคมไทยทุกวันนี้ทุกคนต่างพากันแสวงหาผลประโยชน์ให้กับตนเอง ผู้คนมุ่งหวังความสำเร็จและเน้นความเจริญทางด้านวัตถุจนก้าวล้ำเกินกว่าจะมามัวรักษาความคิดแบบอุดมคติ ช่างน่าเศร้าที่ทุกวันนี้หาได้ยากเต็มที ในวังวนนี้ สำหรับมัคคุเทศก์ที่ทำงานด้วยความรักในอาชีพและผูกพันกับวงการอย่างจริงใจ